Tìm hiểu “coaching trong quản lý là gì” chính là bước đầu tiên để thoát khỏi vòng lặp kiệt sức của sự “ôm việc”. Thực tế, nhiều nhà quản lý đang phải liên tục “chữa cháy” thay cho đội ngũ, khiến nhân viên ngày càng thụ động và mang rắc rối lên bàn sếp. Để giải phóng nguồn lực cá nhân, đã đến lúc cần chuyển dịch từ việc “đưa ra câu trả lời” sang nghệ thuật đặt câu hỏi. Hãy cùng khám phá bản chất của năng lực này và cách nhân bản những nhân sự hiệu suất cao (High Performer). 

1. Coaching trong quản lý là gì?

Định nghĩa: Coaching trong quản lý là quá trình đồng hành, đặt câu hỏi gợi mở để nhân viên tự phân tích tình huống, tự tìm ra giải pháp và phát triển tối đa tiềm năng cá nhân. Bản chất của coaching không phải là đưa ra lời khuyên hay cầm tay chỉ việc, mà là đóng vai trò như một “chiếc gương” phản chiếu, giúp nhân sự tự nhìn nhận và tháo gỡ điểm nghẽn trong tư duy.

Tại VMP, năng lực huấn luyện là một mảnh ghép bắt buộc thuộc chữ E (Empowerment focus – Trao quyền cho nhân viên) của REAL Manager Framework™. Làm chủ kỹ năng này chính là bước ngoặt giúp nhà quản lý dịch chuyển thành công từ “người làm trực tiếp” sang vị thế của “người dẫn dắt”.

Chân dung nhà quản lý có năng lực coaching: Không phải ai giỏi chuyên môn cũng tự nhiên biết cách huấn luyện. Một nhà quản lý sở hữu năng lực coaching xuất sắc cần hội tụ đủ 3 yếu tố nền tảng:

• Thái độ: Có niềm tin vững chắc vào tiềm năng của nhân viên; đủ kiên nhẫn lùi lại phía sau để nhân viên có không gian tỏa sáng; và quan trọng nhất là kìm nén được khao khát “làm thay” cho nhanh.
• Kỹ năng: Sở hữu khả năng lắng nghe sâu (không phán xét), biết cách đặt những câu hỏi mở sắc bén và đưa ra phản hồi mang tính xây dựng.
• Kiến thức: Nắm vững các công cụ, mô hình huấn luyện chuẩn mực, thấu hiểu tâm lý hành vi con người và rành rọt các tiêu chuẩn công việc tại tổ chức.

2. Tại sao phải coaching?

Sự đầu tư vào năng lực coaching mang lại những giá trị thay đổi tận gốc rễ cách vận hành của một đội ngũ:

• Loại bỏ sự ỷ lại: Phương pháp này triệt tiêu thói quen thụ động. Thay vì mang rắc rối lên bàn sếp và chờ đợi một đáp án có sẵn, nhân viên buộc phải tự động não và chịu trách nhiệm với công việc của mình.
• Tối ưu Chi phí hành vi: Thông qua sự gợi mở của quản lý, nhân viên sẽ tự nhận ra những thao tác thừa, những rào cản không đáng có, từ đó tự tìm ra cách làm đúng và tối ưu nhất.
• Phát triển tư duy tự chủ: Coaching rèn luyện năng lực tự ra quyết định độc lập. Đây chính là tố chất bắt buộc để chuyển hóa một nhân viên bình thường trở thành một High Performer thực thụ.

Để quá trình huấn luyện nhân viên tạo ra những kết quả trên thực tế, nhà quản lý phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc phân loại đối tượng trên bàn làm việc.

3. Tất cả nhân viên đều cần coaching đúng không?

Sự thật là: Không nên coaching tất cả nhân viên.

Nhiều nhà quản lý lầm tưởng rằng việc liên tục đặt câu hỏi cho mọi thành viên sẽ giúp đội ngũ phát triển. Thực tế, việc coaching toàn bộ đội ngũ sẽ làm cạn kiệt quỹ thời gian, nguồn lực của quản lý và hoàn toàn không mang lại hiệu quả cao nhất.

Nhân viên nên coaching: Đối tượng lý tưởng nhất là những nhân sự đã có nền tảng chuyên môn, năng lực vững vàng nhưng đang rơi vào trạng thái bế tắc tư duy, mất động lực làm việc hoặc cần một cú hích để bứt phá hiệu suất.

Tại sao không coaching các nhóm khác? 

• Ví dụ 1: Không thể dùng coaching với một nhân sự mới tinh. Người mới chưa hiểu yêu cầu công việc, chưa có kiến thức nền tảng để biết cách làm. Đặt câu hỏi gợi mở cho họ lúc này là vô tác dụng và mang tính đánh đố. Thứ họ cần lúc này là đào tạo dựa trên công việc để chuyển giao quy trình.
• Ví dụ 2: Với nhân sự có thái độ chống đối, tiêu cực, thứ họ cần là sự chỉ đạo (Directing) rành mạch và kỷ luật thép, chứ không phải một buổi huấn luyện khơi gợi tiềm năng.

4. Quy trình coaching trong quản lý

Để cuộc trò chuyện không biến thành một buổi tán gẫu thiếu trọng tâm, nhà quản lý cần bám sát quy trình 3 giai đoạn và ứng dụng đúng hệ thống công cụ:

Trước coaching (Chuẩn bị): Không bước vào buổi huấn luyện với bàn tay trắng. Cần thu thập dữ liệu về hiệu suất thực tế của nhân sự, xác định rõ mục tiêu cần đạt được sau buổi nói chuyện và tạo ra một không gian an toàn tâm lý để nhân sự cởi mở chia sẻ.

Trong coaching (Gợi mở & Lắng nghe): 

Để quá trình huấn luyện nhân viên diễn ra hiệu quả, nhà quản lý cần thực hiện nhuần nhuyễn hai kỹ thuật cốt lõi là “đặt câu hỏi gợi mở” và “lắng nghe chủ động“. Thay vì điều phối theo bản năng, nhà quản lý có thể tham khảo các mô hình đặt câu hỏi huấn luyện chuẩn mực như: Mô hình GROW, Mô hình CLEAR hoặc Mô hình OSKAR để dẫn dắt tư duy nhân sự đi đúng trọng tâm.

Ngoài ra, để buổi huấn luyện đạt được kết quả như mong đợi, nhà quản lý cần đảm bảo duy trì các nguyên tắc coaching như kiểm soát “con quỷ chuyên gia”; tuân thủ quy tắc 80/20; bám sát thực tế xuyên suốt quá trình trao đổi 1:1 này.

Sau coaching (Đo lường & Phản hồi): Cuộc huấn luyện không kết thúc khi bước ra khỏi phòng. Quản lý cần theo dõi sự thay đổi hành vi thực tế. Cung cấp phản hồi liên tục, trực diện thông qua mô hình SBI (Situation – Behavior – Impact) hoặc nguyên tắc FAST (Frequent – Accurate – Specific – Timely) để nhân sự kịp thời điều chỉnh hướng đi.

5. Tips coaching trong quản lý

Để trở thành một nhà huấn luyện xuất sắc, hãy “bỏ túi” 3 nguyên tắc thực chiến sau:

• Kiểm soát “con quỷ chuyên gia”: Nhà quản lý thường là những người rất giỏi chuyên môn, do đó luôn có xu hướng muốn đưa ra lời khuyên. Hãy kiềm chế điều này. Tuyệt đối không đưa ra câu trả lời có sẵn, hãy kiên nhẫn để nhân viên tự nói ra giải pháp của chính họ.
• Quy tắc 80/20: Trong một buổi coaching, nhà quản lý chỉ nên sử dụng 20% thời lượng để đặt những câu hỏi mang tính gợi mở. 80% thời gian còn lại phải là sân khấu dành cho nhân viên chia sẻ, phân tích và suy ngẫm.
• Bám sát thực tế (Work-based): Đừng đặt những câu hỏi vĩ mô, xa rời thực tiễn. Mọi câu hỏi khai mở phải gắn liền chặt chẽ với những tình huống công việc thực tế, những KPI hằng ngày mà nhân viên đang trực tiếp đảm nhận.

Kết luận về coaching trong quản lý là gì

Coaching không chỉ đơn thuần là một kỹ năng giao tiếp, đó là một tư duy quản trị hiện đại. Việc thấu hiểu “Coaching trong quản lý là gì” và áp dụng đúng cách sẽ giúp giải phóng nhà quản lý khỏi mớ bòng bong của những việc sự vụ, từ đó xây dựng nên một đội ngũ tự chủ, bền vững và liên tục tạo ra kết quả đột phá.

Nhà quản lý đang chật vật vì “ôm việc” và đau đầu vì đội ngũ thiếu chủ động? Hãy trang bị ngay hệ thống kỹ năng bài bản để chuyển hóa năng lực coaching với chương trình: Coaching Skill For Manager – Huấn luyện và giao việc hiệu quả

Liên hệ Hotline: 1800 6981 hoặc gửi mail đến daotao@vmp.edu.vn để nhận tư vấn thiết kế giải pháp huấn luyện đội ngũ chuyên sâu từ VMP Academy.