Coaching và Mentoring đều được sử dụng để phát triển năng lực nhân viên, nhưng không phải tình huống nào cũng phù hợp với cả hai phương pháp. Khi nhân viên gặp khó khăn, người quản lý nên đặt câu hỏi để họ tự tìm giải pháp hay chia sẻ kinh nghiệm để hỗ trợ? Hiểu rõ sự khác biệt giữa Coaching và Mentoring sẽ giúp người quản lý lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với từng nhân viên và mục tiêu phát triển đội nhóm.

1. Coaching và Mentoring là gì?

Coaching là gì?

Coaching (huấn luyện) là phương pháp sử dụng kỹ năng lắng nghe, đặt câu hỏi và phản hồi để giúp người được huấn luyện tự nhận diện vấn đề, khám phá giải pháp và xây dựng kế hoạch hành động.

Trong quản lý đội nhóm, Coaching khuyến khích nhân viên suy nghĩ độc lập, phát triển khả năng giải quyết vấn đề và chủ động chịu trách nhiệm với kết quả công việc.

Người thực hiện Coaching đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ quá trình suy nghĩ và ra quyết định thay vì trực tiếp đưa ra mọi câu trả lời.

Mentoring là gì?

Mentoring (cố vấn) là phương pháp phát triển năng lực thông qua mối quan hệ giữa người có kinh nghiệm (Mentor) và người nhận cố vấn (Mentee).

Mentor sử dụng kiến thức, trải nghiệm và góc nhìn thực tiễn để hỗ trợ Mentee học hỏi, phát triển chuyên môn hoặc định hướng nghề nghiệp.

Mentoring thường được áp dụng khi nhân viên cần tiếp cận kinh nghiệm từ người đi trước, chuẩn bị đảm nhận trách nhiệm mới hoặc xác định lộ trình phát triển dài hạn.

2. Coaching và Mentoring khác nhau thế nào?

Sự khác biệt giữa Coaching và Mentoring được thể hiện qua 5 tiêu chí chính:

Điểm khác biệt nổi bật nằm ở cách hỗ trợ nhân viên. Coaching ưu tiên khơi gợi giải pháp từ chính người được huấn luyện, còn Mentoring tận dụng kinh nghiệm của người cố vấn để hỗ trợ sự phát triển.

Tuy nhiên, ranh giới giữa hai phương pháp không hoàn toàn tách biệt. Mentor vẫn có thể đặt câu hỏi để nhân viên suy ngẫm, trong khi Coaching có thể kết hợp phản hồi hoặc chia sẻ thông tin khi phù hợp. Người quản lý cần lựa chọn phương pháp dựa trên nhu cầu thực tế thay vì áp dụng một cách cứng nhắc.

3. Khi nào người quản lý nên sử dụng Coaching hoặc Mentoring?

Trong doanh nghiệp, việc lựa chọn Coaching hay Mentoring cần dựa trên năng lực hiện tại, mức độ chủ động và mục tiêu phát triển của từng nhân viên.

Sử dụng Coaching khi nhân viên cần phát triển tính chủ động

Coaching phù hợp khi nhân viên đã có kiến thức và kỹ năng nền tảng nhưng chưa chủ động phân tích vấn đề, lựa chọn giải pháp hoặc đưa ra quyết định.

Tình huống thực tế:

Một nhân viên kinh doanh có kinh nghiệm liên tục không đạt KPI trong hai tháng. Khi gặp khó khăn, nhân viên thường tìm đến trưởng nhóm để xin cách xử lý thay vì tự đánh giá nguyên nhân.

Trong trường hợp này, người quản lý có thể sử dụng Coaching thông qua những câu hỏi:

• “Theo em, nguyên nhân nào đang ảnh hưởng nhiều nhất đến kết quả bán hàng?”
• “Những phương án nào đã được thử và mang lại kết quả ra sao?”
• “Em muốn thay đổi điều gì trong tuần tới để cải thiện hiệu suất?”

Thông qua cuộc trao đổi, nhân viên được khuyến khích nhìn lại cách làm, tự lựa chọn phương án và cam kết thực hiện.

Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào chỉ dẫn từ cấp trên, nhân viên từng bước phát triển khả năng tự giải quyết vấn đề và chịu trách nhiệm với kết quả công việc.

>> Tham khảo Cách đặt câu hỏi Coaching cho nhân viên giúp đội ngũ chủ động hơn 

Sử dụng Mentoring khi nhân viên cần học hỏi kinh nghiệm

Mentoring phù hợp khi nhân viên cần nâng cao chuyên môn, mở rộng góc nhìn hoặc chuẩn bị cho những yêu cầu công việc mới.

Tình huống thực tế:

Một nhân viên có thành tích chuyên môn tốt đang được quy hoạch lên vị trí trưởng nhóm. Tuy nhiên, nhân viên chưa có kinh nghiệm phân công công việc, điều hành cuộc họp hoặc xử lý mâu thuẫn trong đội ngũ.

Doanh nghiệp có thể bố trí một quản lý giàu kinh nghiệm đóng vai trò Mentor để:

• Chia sẻ những thay đổi về trách nhiệm khi chuyển từ nhân viên sang quản lý.
• Trao đổi kinh nghiệm giao việc, điều phối và giải quyết những tình huống quản lý thường gặp.
• Hỗ trợ xác định năng lực cần phát triển trước khi đảm nhận vị trí mới.

Thông qua Mentoring, nhân viên có thêm kinh nghiệm tham khảo, hiểu rõ những thách thức của vai trò mới và chuẩn bị tốt hơn cho quá trình phát triển nghề nghiệp.

Kết hợp Coaching và Mentoring để phát triển nhân viên

Trong một số tình huống, người quản lý có thể kết hợp cả hai phương pháp để hỗ trợ nhân viên hiệu quả hơn.

Chẳng hạn, một trưởng nhóm mới đang gặp khó khăn trong việc phân công nhiệm vụ.

Ban đầu, người quản lý có thể áp dụng Mentoring để chia sẻ kinh nghiệm về xác định trách nhiệm, lựa chọn người phù hợp và những sai lầm cần tránh khi giao việc.

Sau đó, sử dụng Coaching để giúp trưởng nhóm tự phân tích tình hình đội ngũ, lựa chọn cách phân công và xác định hành động cải thiện trong lần giao việc tiếp theo.

Cách kết hợp này tạo điều kiện để nhân viên học hỏi kinh nghiệm nhưng vẫn chủ động đưa ra quyết định phù hợp với công việc của mình.

Lưu ý: Không phải mọi vấn đề đều cần giải quyết bằng Coaching hoặc Mentoring. Khi nhân viên thiếu kiến thức hoặc kỹ năng nền tảng, đào tạo và hướng dẫn trực tiếp có thể là lựa chọn phù hợp hơn. Với những tình huống khẩn cấp hoặc có rủi ro cao, người quản lý cần ưu tiên chỉ đạo rõ ràng.

Để tìm hiểu sâu hơn về cách thực hiện Coaching, có thể tham khảo bài viết 5 kỹ năng Coaching cho quản lý giúp phát triển đội ngũ chủ động.

4. Phát triển kỹ năng Coaching cho quản lý cùng VMP Academy

Hiểu rõ sự khác biệt giữa Coaching và Mentoring là cơ sở để người quản lý lựa chọn phương pháp phát triển nhân viên. Tuy nhiên, để thực hiện Coaching hiệu quả, quản lý cần rèn luyện những kỹ năng cụ thể và biết cách ứng dụng vào tình huống công việc.

Chương trình Coaching Skills for Managers – Kỹ năng kèm cặp và huấn luyện nhân viên của VMP Academy tập trung phát triển ba nhóm kỹ năng:

• Lắng nghe và đặt câu hỏi: Nhận diện vấn đề, khai mở tư duy và khuyến khích nhân viên tự tìm giải pháp.
• Phản hồi và dẫn dắt: Giúp nhân viên nhận ra những hành vi cần cải thiện, xác định mục tiêu và cam kết hành động.
• Thực hành Coaching: Ứng dụng mô hình GROW và các công cụ huấn luyện trong những tình huống quản lý thực tế.

Với phương pháp đào tạo dựa trên công việc thực tế, chương trình tạo điều kiện để người quản lý thực hành kỹ năng Coaching, lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp với từng nhân viên và nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ.

Chương trình phù hợp với trưởng nhóm, quản lý cấp trung và những người trực tiếp chịu trách nhiệm huấn luyện, phát triển năng lực nhân viên.

>> TÌM HIỂU KHÓA COACHING SKILLS FOR MANAGERS